نوروز ۱۳۹۸ بود. می‌شود ۷ سال پیش. یک قطعه ساخته بودم به اسم «سال نو شد». سر یکی از تمرین‌های کر کاموا زد به سرمان که بدون استودیو و تجهیزات و همینطوری با گوشی و یک دوربین و یک ضبط صوت ضبطش کنیم و بگذاریم توی اینترنت. همین کار را هم کردیم.

بچه‌ها می‌خوانند:

سال نو شد، ماه نو شد، اومده توی کوچه حاجی‌فیروز ما …

امسال ولی حاجی‌فیروز ما توی کوچه نبود. امروز اول فروردین ۱۴۰۵ است و کلاً خیلی خبری از نوروز نیست. وسط جنگیم. دشمن اجنبی، حتی آنقدر جوانمردی و شرافت نداشت که سر سال‌تحویل دست از حملۀ هوایی بردارد و بگذارد دو دقیقه حس کنیم نوروزمان، نوروز است.

امسال حاجی‌فیروز ما توی کوچه نبود و به جای دایره زنگی، صدای ضدهوایی و پدافند می‌آمد. غلط نکنم، امسال حاجی‌فیروز پشت پدافند بود.

حداقل ۹ ماهی از اولین باری که از وجود این پروژه خبردار شدم می‌گذرد. اسم پروژه گویا «جعبه‌های سبز» است. ماجرا این است که کارتن‌های سفارش‌های دیجیکالایتان را به شرکت برمی‌گردانید و بابتش جایزه می‌گیرید. طبق صفحۀ پروژه در سایت دیجیکالا جوایز به شکلی که در این جدول می‌آید داده می‌شود.

تعداد کارتن	جایزه
۵	کد ارسال رایگان سوپرمارکت
۱۲	کد ارسال رایگان عادی
۲۷	کد تخفیف عضویت یک‌ماهه پلاس

چند سالی هست که زباله‌های تر و خشک را جدا می‌کنم و خشک‌ها را جداگانه کنار سطل سر کوچه می‌گذارم که افرادی که زباله برای بازیافت جمع می‌کنند، ببرند. بعد از دیدن این صفحه شروع کردم به جمع کردن کارتن سفارش‌هایم از دیجیکالا. تعداد کارتن‌هایی که نگه داشته‌ام از ۵۰ تا گذشته است. ولی از زمان جنگ ۱۲ روزه این پیام روی صفحۀ پروژه نقش بسته‌است:

کاربر محترم، با توجه به شرایط اخیر متاسفانه امکان ثبت درخواست جمع‌آوری جعبه‌های خالی وجود ندارد. در تلاش برای ادامۀ سرویس در روزهای آتی هستیم.

این «روزهای آتی» که می‌فرمایند الان حداقل ۹ ماه است که نیامده است.

گاهی پیش می‌آید که یک کلمه، اصطلاح یا عبارت فارسی می‌شنوم که یا تا به حال نشنیده‌ام، یا اینکه ناگهان متوجه می‌شوم که چقدر قشنگ است. فکر کردم که بد نیست اینجا با شما چهار نفر خواننده به اشتراک بگذارمشان؛ شاید حال شما را هم مثل من خوب کند. اسم این بخش را می‌گذارم «فارسی شکر است»، ولی ناگفته پیداست که هیچ ربطی به داستان جمال‌زاده به همین اسم ندارد.

همانطور که در عنوان همین پست نوشته‌ام چیزی که تازه شنیده‌ام و به نظر قشنگ بوده این است:

چایِ پاسبون دیده

چون ممکن است یکی از شما ۴ نفر مخاطب این وبلاگ یکی از شاگردان کم سن و سالم باشد، توضیح می‌دهم که یعنی چه. بزرگسالان عزیز لازم نیست باقی یادداشت را بخوانند.

وقتی آدم پاسبان (نگهبان، پلیس) می‌بیند، می‌ترسد. چرایش مهم نیست. مهم این است که وقتی آدم می‌ترسد، رنگش می‌پرد. منظور از «چایِ پاسبون دیده» چایی است که رنگش پریده‌ است. در نتیجه منظور «چایِ کم‌رنگ» است. دلیل اینکه من خوشم آمده هم این است که به نظرم اینکه آدم یک چیز ساده را اینطوری قصه‌دار و یک‌سانتی‌متر عمیق‌تر از معمول بکند، زیباست.

حالا لطفاً گوشی را رها کن و برو سر تمرین سازت! امروز تمرین نکردی، از قیافه‌ات معلوم است!

---

به‌روزرسانی پنج‌شنبه ۲۸ اسفند ۱۴۰۴: از کامنتِ زیر همین پست یاد گرفتم که گویا «چای آژان دیده» (و یا شاید «آجان دیده») هم می‌گویند.

متن‌هایی که در پایین می‌آید نقل از متن «کتاب مستطاب آشپزی از سیر تا پیاز» است که خودم دوستش دارم. فکر کردم این دو بند را با شما به اشتراک بگذارم که شما هم مثل من لذت ببرید.

نگارنده از آن عده از خوانندگان که اصرارِ خاصی در چسبیدن به کلمات فرنگی ندارند این تقاضا را هم دارد که از راهِ لطف برای کلمۀ یخ‌بند (فریزر) در کنار یخچال در ذهنِ خودشان جایی باز کنند، همان طور که برای خود یخ‌بند در آشپزخانه باز کرده‌اند.

امروز ـ در آستانۀ سال ۱۳۷۸ شمسی ـ چندان بیشتر از یک دهه نیست که نوعی دستگاه برقی به نامِ «مایکوویو» (microwave) به بازار آمده، ولی در این مدت کوتاه این دستگاه در بسیاری از زمینه‌ها جای اجاق‌های گازی و نفتی و غیره را گرفته است، و هنوز هم دارد می‌گیرد. مایکروویو هم مانند اجاق وسیله‌ای است برای پخت و پز؛ فرق اساسی آن با اجاق این است که حرارت را نه در خودش بلکه در غذا و با سرعت بیشتر ایجاد می‌کند. این حرارت به واسطۀ تابش امواجی به نامِ امواجِ الکترومغناطیسی ایجاد می‌شود، که شکلی از انرژی است و از نوع امواج رادیو و تلویزیون است. کلمۀ «مایکروویو» به معنای موج ریز است، از آنجا که این دستگاه نوعی فر است که موادِ غذایی را با این امواج می‌پزد، نگارنده از خوانندگان محترم اجازه می‌خواهد که آن را «فرِ موج‌پز» ـ به قیاس آب‌پز و بخارپز ـ بنامد، و امیدوار است که فرصت برای گذاشتن نام فارسی روی این دستگاه از دست نرفته باشد.

کتاب مستطاب آشپزی از سیر تا پیاز
نجف دریابندی؛ با همکاری فهیمه راستکار
نشر کارنامه، ۱۳۷۸
نقل از چاپ پانزدهم: نوروز ۱۳۸۹

امروز ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ است. ایران وسط جنگ است و هر روز خبر بد تازه‌ای می‌شنویم. در زمان نوشتن این یادداشت آخرین خبر این است که به خاطر انفجار مخازن سوخت، هوا آلوده است و نباید از خانه خارج شویم. هوا ابری‌ست و گویا اگر باران ببارد، اسیدی خواهد بود و خیلی خطرناک است.

توی اتاق نشسته‌ام کنار دستگاه تصفیۀ هوا و کاری جز نوشتن در مورد ایرادهای سایت خبرگزاری ایرنا به ذهنم نمی‌رسد. این روزها اینترنت قطع است و فقط به «شبکۀ ملی اطلاعات» دسترسی داریم. برای منی که تلوزیون هم ندارم، تنها منبع خبر ایرنا و ایسنا هستند.

ستون آخرین اخبار

این ستون بر خلاف باقی صفحه‌ی اول سایت خبرها را به ترتیب زمانی انتشار نشان می‌دهد. باقی صفحه‌ی اول را به سلیقه‌ی خودشان و اهمیتی که برای خبر قائل هستند می‌چینند. بدیهی‌ست که سلیقۀ کسی که این صفحه را می‌چیند با مخاطب یکی نباشد. از طرفی وقتی مجبوری که هر چند ساعت یکبار سایت را چک کنی، همه‌ی اخباری که به شکل برجسته بالای سایت و توی باقی صفحۀ اول گذاشته‌اند برایت قدیمی‌ست و دنبال آخرین اخبار می‌گردی.

این ستون در سایت ایرنا در بدترین جای ممکن گذاشته شده‌است. آنقدر پایین است که از یک سمت چسبیده به پاورقی (footer) سایت، از طرف دیگر به اوقات شرعی و لینک روزنامه‌ی ایران و اینفوگرافیک‌ها.

هر بار سایت را برای گرفتن خبرهای جدید دوباره بارگذاری می‌کنید، باید تا پایین صفحه بروید تا بتوانید این بخش را ببینید. منطقی این است که این ستون در بالاترین بخش صفحه‌ی اول و سمت چپ صفحه باشد. آن جایی که الان «پرونده‌های خبری» را گذاشته‌اند.

از طرفی فکر می‌کنم لازم است حتی وقتی یک خبر خاص را باز می‌کنید که بخوانید، این ستون آخرین اخبار در ستون سمت چپ در دسترس باشد و لازم نباشد که حتماً به صفحۀ اول سایت بروید.

نکتۀ نهایی اینکه تعداد خبری که در این ستون هست کم است و لازم است زمان انتشار آنها هم در کنار عنوانشان درج شود.

لوگوی انگلیسی

لوگوی انگلیسی سایت برخلاف لوگوی فارسی قابل کلیک نیست. یعنی نمی‌توانید با زدن روی آن صفحۀ اول را بارگذاری کنید.

خطای بارگذاری

گاهی به دلیلی که بر من معلوم نیست، وقتی کل صفحۀ اول بارگذاری می‌شود، مرورگر همچنان به تلاشش برای ادامۀ بارگذاری ادامه می‌دهد. انگار چیزی که نمی‌بینید توی سایت هست و هنوز کامل لود نشده‌است.

جمع بندی

از مشکلات دیگر مثل طراحی کهنه و همینطور فشرده شدن ناجور عوامل صفحه وقتی عرض پنجره‌ی مرورگر را کم می‌کنید هم می‌گذرم. به صورت کلی فکر می‌کنم این سایت هر چند کار انتقال اطلاعات را انجام می‌دهد، ولی طراحی‌اش اصلاً شایستۀ اندازۀ خبرگزاری پشتش نیست. به ویژه وقتی قرار است اینطور دسترسی به اینترنت قطع شود و این سایت یکی از معدود منابع خبر برای افرادی مثل من باشد.